Wat is een niet-reanimerenpenning en wanneer stop je met reanimeren?

Een niet-reanimerenpenning is een officiële penning die iemand draagt om aan te geven dat hij of zij bij een hartstilstand niet gereanimeerd wil worden. Hulpverleners herkennen de penning als een duidelijke wilsverklaring en starten dan in principe geen reanimatie. Reanimatie wordt ook gestopt wanneer deze medisch zinloos blijkt of wanneer er een geldige niet-reanimerenverklaring aanwezig is. Het dragen van een penning maakt deze wens snel zichtbaar voor ambulancepersoneel en artsen.

Wat is een niet-reanimerenpenning?

Een niet-reanimerenpenning is een fysieke penning, meestal van metaal, die iemand bij zich draagt om aan te geven dat hij of zij niet gereanimeerd wil worden bij een hart- of ademstilstand. De penning is bedoeld voor situaties waarin iemand zelf niet meer kan communiceren, bijvoorbeeld bij bewusteloosheid. Hulpverleners kunnen aan de penning zien dat reanimatie niet gewenst is.

Voor de geldigheid bevat een niet-reanimerenpenning meestal de volgende gegevens:

• Volledige naam
• Geboortedatum
• Pasfoto
• Handtekening van de drager
• Expliciete verklaring dat reanimatie niet gewenst is

Omdat deze gegevens direct zichtbaar zijn, kunnen hulpverleners snel beoordelen of de wens van de patiënt duidelijk vastgelegd is.

Waarom kiezen sommige mensen voor een niet-reanimerenpenning?

De beslissing om niet gereanimeerd te willen worden is vaak gebaseerd op persoonlijke, medische of levensbeschouwelijke overwegingen. Veelvoorkomende redenen zijn:

• Een ernstige of ongeneeslijke ziekte
• Een hoge leeftijd met kwetsbare gezondheid
• De wens om een natuurlijk overlijden te laten plaatsvinden
• Zorgen over mogelijke complicaties na reanimatie

Voor sommige mensen weegt de kans op een langdurig herstel of een verminderde kwaliteit van leven zwaar mee in de beslissing. Tegelijk blijkt uit onderzoek onder overlevenden van reanimaties dat ongeveer 80–90% een jaar later een goede levenskwaliteit ervaart. Daarom is het verstandig om deze keuze te bespreken met een huisarts of medisch specialist voordat een definitieve beslissing wordt genomen.

Is een niet-reanimerenpenning wettelijk geldig in Nederland?

In Nederland wordt een niet-reanimerenpenning door hulpverleners gerespecteerd als wilsverklaring. Wanneer ambulancepersoneel, artsen of verpleegkundigen een geldige penning aantreffen bij een patiënt met een hart- of ademstilstand, starten zij in principe geen reanimatie.

Een schriftelijke wilsverklaring kan deze wens verder ondersteunen. Daarin kan uitgebreider worden vastgelegd:

• Waarom iemand niet gereanimeerd wil worden
• In welke situaties dit geldt
• Eventuele aanvullende medische wensen

Een schriftelijke verklaring kan vooral in complexe medische situaties extra duidelijkheid geven.

Wanneer stoppen hulpverleners met reanimeren?

Hulpverleners stoppen met reanimeren in verschillende situaties. Dat gebeurt altijd op basis van medische richtlijnen en de wens van de patiënt. Reanimatie wordt meestal gestopt wanneer:

• Er een geldige niet-reanimerenpenning of wilsverklaring aanwezig is
• De reanimatie medisch zinloos blijkt na langdurige pogingen
• Er duidelijke tekenen van overlijden zijn
• Een arts besluit dat verdere behandeling geen kans op herstel biedt

Bij aanwezigheid van een niet-reanimerenpenning wordt doorgaans helemaal niet gestart met reanimatie.

Hoe kom je aan een niet-reanimerenpenning?

Een niet-reanimerenpenning wordt niet standaard verkocht in winkels. Meestal wordt deze aangevraagd via organisaties die zich bezighouden met patiëntenrechten en medische wilsverklaringen.

Het proces verloopt vaak als volgt:

1. Bespreek de wens met de huisarts.
2. Vraag informatie aan bij een organisatie die wilsverklaringen verstrekt.
3. Laat een officiële penning maken met persoonlijke gegevens en pasfoto.
4. Laat de wens eventueel vastleggen in het medisch dossier.

Een gesprek met de huisarts kan helpen om de medische gevolgen en alternatieven goed te begrijpen.

Hoe werkt een niet-reanimerenpenning in de praktijk?

Wanneer iemand bewusteloos wordt aangetroffen, controleren hulpverleners eerst de vitale functies, zoals ademhaling en circulatie. Als er sprake is van een hartstilstand en er wordt een geldige niet-reanimerenpenning gevonden, starten hulpverleners doorgaans geen reanimatiepoging.

In plaats daarvan richten zij zich op:

• Het respecteren van de vastgelegde wens
• Comfort en waardige zorg
• Eventuele pijnbestrijding

Om goed herkenbaar te zijn wordt vaak geadviseerd om de penning zichtbaar te dragen, bijvoorbeeld om de hals, of aan een armband of polsband.

Belangrijke overwegingen bij het nemen van deze beslissing

Het dragen van een niet-reanimerenpenning is een ingrijpende persoonlijke keuze. Het is daarom belangrijk om deze beslissing zorgvuldig te overwegen. Bespreek de wens bij voorkeur met naasten of familie, de huisarts en eventueel een medisch specialist. Door de wens duidelijk vast te leggen en te bespreken, wordt de kans groter dat hulpverleners deze correct kunnen herkennen en respecteren.

Veelgestelde vragen

Is een niet-reanimerenpenning verplicht als je niet gereanimeerd wilt worden?
Nee. Een schriftelijke wilsverklaring kan ook aangeven dat iemand niet gereanimeerd wil worden. Een penning heeft als voordeel dat hulpverleners deze snel kunnen herkennen in een noodsituatie.

Moet je een niet-reanimerenpenning altijd zichtbaar dragen?
Dat wordt wel aangeraden. Wanneer hulpverleners de penning niet kunnen vinden, kunnen zij niet weten dat er een niet-reanimerenwens bestaat.

Geldt een niet-reanimerenpenning ook in het ziekenhuis?
In ziekenhuizen wordt meestal gewerkt met een behandelbesluit in het medisch dossier. De penning kan wel een aanwijzing zijn voor de wens van de patiënt.

Kun je een niet-reanimerenpenning later weer intrekken?
Ja. De wens kan altijd worden gewijzigd. In dat geval moet de penning worden ingeleverd of vernietigd en kan de wilsverklaring worden aangepast.

Auteur: Redactie AEDSupermarkt.nl

Laatst bijgewerkt op: 15 februari 2026