Wat gebeurt er in het lichaam bij hartmassage?

Bij hartmassage neem je tijdelijk de pompfunctie van het hart over. Door ritmisch op de borst te drukken, wordt bloed door het lichaam gepompt, en blijft zuurstof de hersenen en organen bereiken. Dit voorkomt directe uitval van vitale functies en vertraagt hersenschade. Hartmassage vergroot daarmee de overlevingskans totdat professionele hulp of een AED beschikbaar is.

Wat gebeurt er in het lichaam tijdens hartmassage?

Bij een hartstilstand stopt het hart abrupt met pompen. Hierdoor valt de bloedsomloop stil en bereikt er geen zuurstof meer de hersenen en andere organen. Binnen enkele minuten kan dit leiden tot blijvende hersenschade of overlijden.

Hartmassage bootst deze pompfunctie kunstmatig na. Door stevige en ritmische druk op de borstkas ontstaat er opnieuw circulatie in het lichaam. Dit heeft meerdere effecten:

• Het hart wordt samengedrukt tussen borstbeen en wervelkolom
• Bloed wordt actief richting hersenen en vitale organen gepompt
• Afvalstoffen worden gedeeltelijk afgevoerd en zuurstof blijft circuleren

Wanneer hartmassage wordt gecombineerd met beademing, komt er ook nieuwe zuurstof in de longen. Deze combinatie houdt het lichaam zo stabiel mogelijk totdat gespecialiseerde hulp kan ingrijpen.

Hoe voer je hartmassage correct uit?

Een correcte uitvoering is essentieel om voldoende bloedcirculatie te creëren. Kleine fouten kunnen de effectiviteit aanzienlijk verminderen.

Volg deze basisstappen:

• Controleer bewustzijn en ademhaling, en bel direct 112
• Plaats je knieën naast het slachtoffer en positioneer je stabiel
• Leg je handen midden op de borstkas en houd je armen gestrekt
• Druk het borstbeen 5–6 cm in met krachtige, ritmische bewegingen
• Houd een tempo aan van 100–120 compressies per minuut
• Wissel 30 borstcompressies af met 2 beademingen

Laat de borstkas na elke compressie volledig terugveren. Dit is cruciaal, omdat het hart zich dan opnieuw met bloed kan vullen voordat de volgende compressie plaatsvindt.

Waarom is snelle hartmassage zo belangrijk?

Tijd speelt een doorslaggevende rol bij een hartstilstand. Zodra de bloedsomloop stopt, begint de schade in het lichaam vrijwel direct. Vooral de hersenen zijn gevoelig voor zuurstoftekort. Zonder ingrijpen:

• Ontstaat binnen 4–6 minuten onherstelbare hersenschade
• Neemt de overlevingskans elke minuut sterk af
• Verslechtert de kans op volledig herstel aanzienlijk

Door direct te starten met hartmassage, houd je de minimale bloedcirculatie op gang. Dit vergroot de kans dat het slachtoffer het overleeft en beperkt blijvende schade.

Wat is de rol van beademing en een AED?

Naast borstcompressies spelen beademing en een AED vaak een belangrijke aanvullende rol. Beademing zorgt ervoor dat er zuurstof in de longen komt. Deze zuurstof kan vervolgens via de hartmassage door het lichaam worden verspreid. Toch geldt dat borstcompressies altijd prioriteit hebben. Een AED (Automatische Externe Defibrillator) kan het hartritme herstellen bij bepaalde hartritmestoornissen. Het apparaat analyseert het hartritme en geeft zo nodig een elektrische schok.

De combinatie van deze handelingen maakt het verschil:

• Hartmassage houdt de circulatie op gang
• Beademing levert zuurstof aan
• Een AED kan het hart opnieuw laten kloppen

Samen vormen ze de kern van effectieve reanimatie.

Wat moet je onthouden bij een hartstilstand?

In een noodsituatie is snel en doortastend handelen belangrijker dan perfectie. Twijfel of uitstel kan levens kosten. Houd daarom deze principes aan:

• Bel direct 112 of laat iemand anders dit doen
• Start onmiddellijk met hartmassage
• Gebruik een AED zodra deze beschikbaar is

Ook zonder uitgebreide training kan je handelen het verschil maken. Niets doen is altijd schadelijker dan beginnen met reanimeren.

Veelgestelde vragen over hartmassage

Doet hartmassage pijn bij het slachtoffer?
Nee, het slachtoffer is bewusteloos en ervaart geen pijn tijdens de hartmassage.

Kun je schade veroorzaken met hartmassage?
Er kunnen ribbreuken ontstaan, maar dit weegt niet op tegen het redden van een leven.

Is alleen hartmassage zonder beademing effectief?
Ja, alleen borstcompressies zijn effectief en worden vaak geadviseerd voor omstanders zonder training.

Wanneer stop je met hartmassage?
Je stopt wanneer het slachtoffer weer ademt, professionele hulp het overneemt of je niet meer verder kunt.

Hoe herken je een hartstilstand?
Het slachtoffer is bewusteloos en ademt niet of niet normaal.

Hoe snel moet je beginnen met reanimeren?
Zo snel mogelijk, bij voorkeur binnen enkele seconden na het vaststellen van een hartstilstand.

Auteur: Redactie AEDSupermarkt.nl

Laatst bijgewerkt op: 25 april 2026